Chơi thể thao là một cách giúp anh em khoẻ mạnh, và có năng lượng để làm những việc khác. Anh em cũng có thể thường xuyên nghe tiếng “rắc”, “lách cách” phát ra từ đầu gối và đây có phải là âm thanh bình thường hay không?
Trên thực tế, với một người thể thao với việc chạy bộ và đá banh thường xuyên như mình thì mỗi khi đầu gối lọc cọc, cổ chân đau đau là mỗi lần mình lo vì không biết bản thân có duy trì được cường độ tập hoặc niềm vui với thể thao hay không. Thực ra thì những tiếng lọc cọc đó không phải là vấn đề lớn và khoa học cũng đã có những nghiên cứu nhất định về nó.
Nếu mỗi lần đứng dậy anh em nghe đầu gối phát ra tiếng lách cách thì, thật ra, anh em thuộc nhóm số đông đó. Theo bác sĩ Mitchell McDowell, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình và là chủ tịch M Bone and Joint, những tiếng kêu này khá phổ biến và trong y học gọi là crepitus, phần lớn là vô hại. Nguyên nhân thường là do các bong bóng khí nhỏ trong dịch khớp vỡ ra, hoặc do gân và dây chằng di chuyển nhẹ khi bạn vận động. Những âm thanh này thực sự rất phổ biến và đa số không gây hại gì cho khớp.
Vậy khi nào thì tiếng kêu của khớp gối trở nên thật sự đáng lo? Nếu âm thanh phát ra từ đầu gối kèm với cảm giác đau hoặc cứng khớp, đó có thể là tín hiệu sớm của vấn đề nghiêm trọng hơn. Từ khoảng sau tuổi 30, lớp sụn mịn và đàn hồi bên trong khớp bắt đầu mòn dần. Điều đó không đồng nghĩa anh em sẽ bị viêm khớp, nhưng khi lớp “giảm xóc” này mất đi, xương có thể cọ xát vào nhau thay vì trượt nhẹ, gây đau, giảm linh hoạt và khiến bạn khó vận động hơn.
Trên thực tế, với một người thể thao với việc chạy bộ và đá banh thường xuyên như mình thì mỗi khi đầu gối lọc cọc, cổ chân đau đau là mỗi lần mình lo vì không biết bản thân có duy trì được cường độ tập hoặc niềm vui với thể thao hay không. Thực ra thì những tiếng lọc cọc đó không phải là vấn đề lớn và khoa học cũng đã có những nghiên cứu nhất định về nó.
Vì sao đầu gối anh em phát ra tiếng kêu?
Nếu mỗi lần đứng dậy anh em nghe đầu gối phát ra tiếng lách cách thì, thật ra, anh em thuộc nhóm số đông đó. Theo bác sĩ Mitchell McDowell, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình và là chủ tịch M Bone and Joint, những tiếng kêu này khá phổ biến và trong y học gọi là crepitus, phần lớn là vô hại. Nguyên nhân thường là do các bong bóng khí nhỏ trong dịch khớp vỡ ra, hoặc do gân và dây chằng di chuyển nhẹ khi bạn vận động. Những âm thanh này thực sự rất phổ biến và đa số không gây hại gì cho khớp.
Vậy khi nào thì tiếng kêu của khớp gối trở nên thật sự đáng lo? Nếu âm thanh phát ra từ đầu gối kèm với cảm giác đau hoặc cứng khớp, đó có thể là tín hiệu sớm của vấn đề nghiêm trọng hơn. Từ khoảng sau tuổi 30, lớp sụn mịn và đàn hồi bên trong khớp bắt đầu mòn dần. Điều đó không đồng nghĩa anh em sẽ bị viêm khớp, nhưng khi lớp “giảm xóc” này mất đi, xương có thể cọ xát vào nhau thay vì trượt nhẹ, gây đau, giảm linh hoạt và khiến bạn khó vận động hơn.
Giáo sư Barry Bentley từ Đại học Cardiff cho biết, cảm giác cứng khớp sẽ rõ hơn khi bạn bước sang tuổi 40–50. Khoảng 30% người Mỹ từ 45–64 tuổi, và hơn 50% từ 65 tuổi trở lên đã được chẩn đoán viêm khớp. Tuy nhiên, tuổi tác chỉ là một phần của câu chuyện. Trên thực tế thì “tuổi sinh học” (biological age), tức mức độ tổn thương tích lũy trong cơ thể, mới là yếu tố quyết định thực sự, chứ không chỉ đơn giản là số tuổi trên giấy tờ (chronological age). Yếu tố di truyền, chấn thương, thói quen sinh hoạt đều ảnh hưởng tới thời điểm khớp gối lên tiếng cùng với mức độ nghiêm trọng của các vấn đề khớp.
Vậy làm sao phân biệt cứng khớp “tuổi tác” và viêm khớp thật sự? Nếu anh em chỉ cảm thấy khớp cứng khi mới ngủ dậy hoặc sau khi ngồi lâu, nhưng sau vài động tác thì đỡ, thì thường không đáng lo. Ngược lại, theo một nghiên cứu năm 2021 đăng trên tạp chí Rheumatology, nếu cứng khớp kéo dài hơn một tiếng mỗi sáng, kèm theo sưng, đau hoặc âm ỉ suốt ngày, đó có thể là dấu hiệu viêm khớp sớm và nên được chẩn đoán và điều trị.
Vì sao khớp bị mòn theo thời gian?
Về cơ bản, tuổi tác chỉ chiếm khoảng 50% nguy cơ thoái hóa khớp. Phần còn lại đến từ các yếu tố anh em hoàn toàn có thể kiểm soát: vận động quá mức, làm việc nặng, chạy nhảy liên tục trên nền cứng mà không nghỉ ngơi đủ. Những hoạt động này gây áp lực lớn lên khớp, đặc biệt là khi cơ thể không được phục hồi đúng cách.
Tập luyện nặng, quá sức cũng có thể tác động lên đầu gối của anh em
Ngoài ra, viêm âm ỉ trong cơ thể cũng là một thủ phạm chính. Ăn quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn, hút thuốc, uống rượu thường xuyên sẽ đẩy nhanh tốc độ lão hóa sinh học. Những thói quen đó làm suy giảm khả năng tự phục hồi của sụn, khiến khớp dễ tổn thương hơn theo thời gian..
Bảo vệ khớp thế nào khi bạn có tuổi?
Thật ra, một tin vui là không hề quá trễ để anh em chăm sóc khớp gối của mình dù đã 30, 40 hay 50. Đầu tiên là việc giảm cân nếu đang thừa cân sẽ giảm áp lực lên khớp. Ăn uống đủ chất, đặc biệt là omega-3 từ cá béo, vitamin C và E để chống oxy hóa, và canxi cùng vitamin D để nuôi xương, là nền tảng cho khớp khỏe mạnh. Ngoài ra, hút thuốc lá làm giảm lưu lượng máu tới khớp, còn rượu làm cơ thể mất vi chất cần thiết cho khớp khỏe mạnh và việc hạn chế hút thuốc và rượu bia sẽ giúp máu lưu thông tốt hơn đến các khớp.
Ăn uống lành mạnh và đủ chất cũng là điều quan trọng đảm bảo sức khoẻ anh em
Quảng cáo
Về vận động, anh em có thể chọn các môn nhẹ nhàng như đi bộ, bơi, đạp xe. Tập gym với mức tạ vừa phải cũng rất tốt vì giúp tăng cơ, bảo vệ và đỡ lực cho khớp. Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy tập thể dục đều đặn giúp làm chậm quá trình thoái hóa sụn, giảm viêm và hạn chế mất xương ở người bị viêm khớp. Thậm chí, theo nghiên cứu năm 2019, nó còn giúp giảm nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp. Ngoài ra, tập luyện sức mạnh (strength training) còn giúp cơ bắp quanh khớp chắc khỏe hơn, đóng vai trò như “bộ giảm xóc” tự nhiên cho khớp, đặc biệt là ở hông và đầu gối.
Nói một cách ví von thì khớp gối anh em như một bánh xe ô tô, nếu anh em lái 300km mỗi ngày với hàng hoá nặng thì bánh xe hiển nhiên sẽ mòn, còn nếu anh em để lâu không dùng, thì bánh xe cũng sẽ xẹp. Điều quan trọng ở đây là sự cân bằng giữa vận động và nghỉ ngơi hợp lý.
Như vậy, nếu đầu gối anh em phát ra âm thanh mỗi khi đứng lên hoặc bước đi, thì nó rất bình thường trừ phi đi kèm theo đó là những cơn đau kéo dài. Và dù ở độ tuổi nào, anh em cũng nên chủ động bảo vệ khớp bằng cách điều chỉnh lối sống, ăn uống khoa học và duy trì vận động hợp lý.
Nguồn: [1][2]
