Khi nhìn từ không gian, Trái Đất nổi bật lên như một quả cầu màu xanh lơ nhờ ánh sáng thu nhận từ Mặt Trời. Thường thì chúng ta cứ nghĩ độ sáng đó đồng đều nhau giữa các phần, nhưng nghiên cứu mới từ NASA đã tiết lộ điều bất ngờ: phần Bắc Bán Cầu đang trông tối hơn khi nhìn từ không gian do nó hấp thụ và ít phản xạ ánh Mặt Trời hơn nửa phía nam. Đây không chỉ là chuyện sáng hay tối mà còn liên quan đến khí hậu toàn cầu.
Phát hiện này dựa trên dữ liệu thu được từ CERES - loạt thiết bị khoa học của NASA có chức năng đo lường năng lượng bức xạ trên Trái Đất đã được phóng lên quỹ đạo từ năm 1997. Bằng cách phân tích lượng bức xạ mà Trái Đất nhận được trong suốt 25 năm từ 1998-2023, họ nhận thấy khoảng chênh lệch bức xạ giữa 2 bán cầu đã tăng 0,34 watt/m² sau mỗi 10 năm. Nghe thì không đáng kể, nhưng con số này đủ để thay đổi khí hậu Trái Đất.
NOAA-20, một vệ tinh mang thiết bị CERES FM6
Tình trạng tối đi của bán cầu bắc đến từ hai nguyên do chính là băng tan và mây ít hơn. Thường thì băng tuyết sẽ phản xạ ánh sáng tốt, khiến nơi nào có nhiều băng thì sẽ trông sáng hơn. Nhưng ở bán cầu bắc có ít băng bởi nó không có một lục địa phủ băng như Nam Cực. Thậm chí băng lại đang tan nhanh ở đây khiến đất và mặt biển lộ ra ngày càng nhiều. Đất và mặt nước hấp thu ánh sáng nhiều hơn băng tuyết nên hệ quả là phần bán cầu này trông tối dần.
Ngoài ra, mây cũng là một tác nhân giúp phản xạ ánh sáng nhưng gần đây lượng mây ở Bắc Bán Cầu đang ít đi khiến nhiều nắng rọi xuống đất hơn. Đó là do các luật về môi trường ở Mỹ, Âu châu đang ngày một khe khắt nên lượng aerosol (loại hạt bụi nhỏ từ khí thải xe cộ, khói cháy rừng, v.v… giúp hình thành mây) ở khu vực này cũng giảm. Trong khi đó ở Nam Bán Cầu thì nạn cháy rừng ở Úc và các núi lửa như Hunga Tonga phun trào năm 2021 lại làm lượng aerosol gia tăng và khiến mây ở đây dày lên, giúp phản xạ ánh sáng nhiều hơn. Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị: nơi thải ra nhiều khói hơn thì lại nhìn sáng hơn.
Một "bài thuốc" tạm thời cho tình trạng này có lẽ là phun những hạt aerosol nhân tạo lên mây để tăng khả năng phản xạ, giúp Bắc Bán Cầu đỡ tối hơn. Hoặc con người có thể… trông đợi vào sự lưu thông của các dòng hải lưu: theo một cách nào đó chúng sẽ luân chuyển để cân bằng lại độ phản xạ ánh sáng giữa 2 bán cầu.
Theo PopMech, CERES.
Phát hiện này dựa trên dữ liệu thu được từ CERES - loạt thiết bị khoa học của NASA có chức năng đo lường năng lượng bức xạ trên Trái Đất đã được phóng lên quỹ đạo từ năm 1997. Bằng cách phân tích lượng bức xạ mà Trái Đất nhận được trong suốt 25 năm từ 1998-2023, họ nhận thấy khoảng chênh lệch bức xạ giữa 2 bán cầu đã tăng 0,34 watt/m² sau mỗi 10 năm. Nghe thì không đáng kể, nhưng con số này đủ để thay đổi khí hậu Trái Đất.
NOAA-20, một vệ tinh mang thiết bị CERES FM6
Tình trạng tối đi của bán cầu bắc đến từ hai nguyên do chính là băng tan và mây ít hơn. Thường thì băng tuyết sẽ phản xạ ánh sáng tốt, khiến nơi nào có nhiều băng thì sẽ trông sáng hơn. Nhưng ở bán cầu bắc có ít băng bởi nó không có một lục địa phủ băng như Nam Cực. Thậm chí băng lại đang tan nhanh ở đây khiến đất và mặt biển lộ ra ngày càng nhiều. Đất và mặt nước hấp thu ánh sáng nhiều hơn băng tuyết nên hệ quả là phần bán cầu này trông tối dần.
Ngoài ra, mây cũng là một tác nhân giúp phản xạ ánh sáng nhưng gần đây lượng mây ở Bắc Bán Cầu đang ít đi khiến nhiều nắng rọi xuống đất hơn. Đó là do các luật về môi trường ở Mỹ, Âu châu đang ngày một khe khắt nên lượng aerosol (loại hạt bụi nhỏ từ khí thải xe cộ, khói cháy rừng, v.v… giúp hình thành mây) ở khu vực này cũng giảm. Trong khi đó ở Nam Bán Cầu thì nạn cháy rừng ở Úc và các núi lửa như Hunga Tonga phun trào năm 2021 lại làm lượng aerosol gia tăng và khiến mây ở đây dày lên, giúp phản xạ ánh sáng nhiều hơn. Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị: nơi thải ra nhiều khói hơn thì lại nhìn sáng hơn.
Một "bài thuốc" tạm thời cho tình trạng này có lẽ là phun những hạt aerosol nhân tạo lên mây để tăng khả năng phản xạ, giúp Bắc Bán Cầu đỡ tối hơn. Hoặc con người có thể… trông đợi vào sự lưu thông của các dòng hải lưu: theo một cách nào đó chúng sẽ luân chuyển để cân bằng lại độ phản xạ ánh sáng giữa 2 bán cầu.
Theo PopMech, CERES.
