Có một con số đáng để dừng lại mà nghĩ: 86% so với 68%. Đó là khoảng cách biên lợi nhuận gộp giữa các hãng sản xuất bộ nhớ và TSMC - công ty đang gia công gần như toàn bộ chip xử lý cao cấp trên thế giới, từ con chip trong chiếc iPhone anh em đang cầm cho tới bộ xử lý trung tâm dữ liệu AI trị giá hàng chục nghìn đô. Chính CEO C.C. Wei của TSMC, trong buổi báo cáo tài chính với các nhà phân tích, đã thẳng thắn nói rằng ông "ghen tị" với biên lợi nhuận của các hãng làm bộ nhớ. Và có vẻ như TSMC đã quyết định không ghen tị suông nữa, họ chuẩn bị tăng giá gia công chip, ở mức có thể lên tới 25% cho một số dịch vụ.
Theo nguồn tin từ Nikkei mà Tom's Hardware trích dẫn, TSMC dự kiến tăng giá niêm yết cơ bản cho các công nghệ tiến trình tiên tiến, tức từ 7 nm trở xuống, tiến trình càng nhỏ thì chip càng mạnh và càng tiết kiệm điện, thêm 5% đến 10%, tùy vào tiến trình cụ thể và khách hàng. Đây là mức tăng chuẩn, áp dụng cho phần lớn khách hàng.
![[IMG]](https://tinhte.org/img.php?url=https%3A%2F%2Fphoto2.tinhte.vn%2Fdata%2Fattachment-files%2F2026%2F08%2F9071880_tsmc.jpg)
Nhưng có một điều khoản khiến câu chuyện phức tạp hơn nhiều: những khách hàng cần thêm công suất chip hiệu năng cao (HPC — High Performance Computing, tức các loại chip phục vụ tính toán nặng như AI, trung tâm dữ liệu) vượt quá hạn mức đã cam kết ban đầu, sẽ phải trả thêm một khoản phụ phí 10% đến 15% nữa, cộng dồn lên trên mức tăng chuẩn. Cộng hai con số đó lại, một số dịch vụ có thể đội giá lên tới khoảng 25%, đúng như tiêu đề mà nhiều nơi đã giật. Mình nghĩ đây chính là phần đáng chú ý nhất: TSMC không tăng giá đồng loạt một con số duy nhất, mà dựng ra một cơ chế phạt riêng cho những công ty đang khát công suất nhất, mà công ty khát công suất nhất lúc này, không ai khác, chính là các hãng làm chip AI.
Nikkei tiết lộ điều gì, và tại sao con số "25%" không đơn giản như một dòng tít
Theo nguồn tin từ Nikkei mà Tom's Hardware trích dẫn, TSMC dự kiến tăng giá niêm yết cơ bản cho các công nghệ tiến trình tiên tiến, tức từ 7 nm trở xuống, tiến trình càng nhỏ thì chip càng mạnh và càng tiết kiệm điện, thêm 5% đến 10%, tùy vào tiến trình cụ thể và khách hàng. Đây là mức tăng chuẩn, áp dụng cho phần lớn khách hàng.
Nhưng có một điều khoản khiến câu chuyện phức tạp hơn nhiều: những khách hàng cần thêm công suất chip hiệu năng cao (HPC — High Performance Computing, tức các loại chip phục vụ tính toán nặng như AI, trung tâm dữ liệu) vượt quá hạn mức đã cam kết ban đầu, sẽ phải trả thêm một khoản phụ phí 10% đến 15% nữa, cộng dồn lên trên mức tăng chuẩn. Cộng hai con số đó lại, một số dịch vụ có thể đội giá lên tới khoảng 25%, đúng như tiêu đề mà nhiều nơi đã giật. Mình nghĩ đây chính là phần đáng chú ý nhất: TSMC không tăng giá đồng loạt một con số duy nhất, mà dựng ra một cơ chế phạt riêng cho những công ty đang khát công suất nhất, mà công ty khát công suất nhất lúc này, không ai khác, chính là các hãng làm chip AI.
Không dừng ở tiến trình tiên tiến, TSMC còn tăng giá cả những công nghệ sản xuất đã "có tuổi" như 12nm, 16nm, 28nm và các tiến trình cũ hơn, với mức tăng có thể chạm 10% dù một số node sẽ được điều chỉnh nhẹ hơn. Con số đáng suy ngẫm ở đây: mảng công nghệ tiên tiến hiện đóng góp tới 77% doanh thu của TSMC trong quý 2 năm 2026, còn công nghệ trưởng thành chỉ chiếm 23%. Nói cách khác, TSMC gần như đang tăng giá trên toàn bộ danh mục dịch vụ của mình, không chừa lại một góc nào để khách hàng né tránh.
Vì sao TSMC chọn thời điểm này, và vì sao họ không vội
Một chi tiết mình thấy rất đáng nói tới cách TSMC vận hành thương vụ này: họ không tăng giá đột ngột. Các cuộc thảo luận về mức giá mới đã bắt đầu từ khoảng tháng 6 năm 2026 và hoàn tất đàm phán vào tháng 7. Thay vì áp dụng ngay, TSMC chọn để mức giá mới có hiệu lực từ đầu năm 2027, tức cho khách hàng như Apple, AMD, Nvidia và MediaTek gần nửa năm để chuẩn bị, điều chỉnh kế hoạch giá bán sản phẩm của chính họ.
Đây không phải phong cách ngẫu hứng. Chính C.C. Wei đã nói rõ triết lý của công ty: "Chúng tôi không đột ngột tăng giá kiểu 4 lần hay 5 lần. Khách hàng khó có thể sống sót qua kiểu tăng giá đó. Chúng tôi kiếm đúng giá trị của mình, đảm bảo biên lợi nhuận đủ để duy trì mở rộng dài hạn và điều này vừa có lợi cho cả khách hàng lẫn TSMC." Nói cách khác, TSMC đang chơi một ván cờ dài hơi: tăng giá vừa đủ để không bóp nghẹt khách hàng, nhưng đủ mạnh để không bỏ lỡ cơ hội hiếm có khi nhu cầu chip AI đang vượt xa nguồn cung.
Thực ra thì có phải có mình TSMC tăng giá đâu, cả ngành đang tăng cùng lúc
Điều khiến mình nghĩ đây không phải một sự kiện đơn lẻ mà là một xu hướng cấu trúc: TSMC không phải công ty duy nhất làm điều này. Vanguard International Semiconductor cũng đã tăng giá, UMC bắt đầu áp dụng mức tăng từ tháng 7, còn các hãng sản xuất bộ nhớ thì đã tăng giá đáng kể từ trước đó và đó là lý do khiến C.C. Wei phải thốt lên câu "ghen tị" ở trên. Ngay cả Intel gần đây cũng tăng giá vi xử lý cho cả máy tính cá nhân lẫn trung tâm dữ liệu, với lý do nhu cầu thị trường.
Intel cũng đã có những động thái tăng giá chứ ko chỉ TSMC
Nếu ghép các mảnh lại, bức tranh hiện ra khá rõ: toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn: từ xưởng đúc chip, nhà sản xuất bộ nhớ, cho tới các hãng thiết kế chip như Intel, đều đang đồng loạt tăng giá trong cùng một giai đoạn. Đây chính là bối cảnh phía sau những tin tức mà mình vừa đọc được trong tuần này: Qualcomm xác nhận tăng giá chip Snapdragon từ tháng 9, còn trước đó Apple và Microsoft cũng đã tăng giá MacBook, iPad vì chi phí linh kiện leo thang. TSMC không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng vì họ gia công phần lớn chip tiên tiến nhất thế giới, mức tăng của họ gần như chắc chắn sẽ lan tỏa ra khắp ngành điện tử tiêu dùng.
Ai thực sự đang trả tiền cho cơn khát công suất AI
Quảng cáo
Đây là phần mình nghĩ đáng dừng lại lâu nhất. Nhu cầu chip AI - từ các con chip huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn cho tới chip suy luận (inference) trong trung tâm dữ liệu - đang tăng nhanh hơn tốc độ TSMC có thể mở rộng nhà máy. Khi cung không theo kịp cầu, ai đó phải trả giá cho phần chênh lệch đó. TSMC chọn cách để chính những khách hàng khát công suất nhất - phần lớn là các hãng chip AI như NVIDIA hay các bộ phận thiết kế chip nội bộ của những gã khổng lồ điện toán đám mây, trả thêm phụ phí 10-15%, thay vì san đều gánh nặng cho tất cả khách hàng.
Nhưng phụ phí đó không dừng lại ở NVIDIA hay các trung tâm dữ liệu. Nó sẽ chảy tiếp xuống chuỗi giá trị: các hãng thiết kế chip tăng giá bán chip cho nhà sản xuất thiết bị, nhà sản xuất thiết bị tăng giá bán lẻ, và cuối cùng, người trả tiền thật sự vẫn luôn là người tiêu dùng, là anh em đó và chúng ta sẽ phải trả nhiều hơn cho chiếc điện thoại, laptop hay máy tính bảng tiếp theo. Điều thú vị là TSMC hoàn toàn ý thức được điều này, và cố tình kéo dài thời gian áp dụng để cả chuỗi cung ứng có thời gian "hấp thụ" cú sốc giá, thay vì để nó dội thẳng vào người dùng cuối trong một đêm.
Cuối cùng, có một câu hỏi còn để ngỏ, và có lẽ sẽ chỉ có câu trả lời rõ ràng vào cuối năm 2027: liệu đây có phải là một đợt điều chỉnh giá mang tính chu kỳ, sẽ hạ nhiệt khi các nhà máy mới của TSMC tại Arizona hay Nhật Bản đi vào hoạt động đủ công suất, hay đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy kỷ nguyên chip giá rẻ, nơi mỗi thế hệ sản phẩm điện tử tiêu dùng đều rẻ hơn hoặc giữ giá so với thế hệ trước, đã thực sự khép lại vì AI đã đến và cơn sốt của nó chưa có ý định dừng lại.
