Bạn có biết Arab Saudi là một trong những cường quốc về sữa bò của thế giới

Ít ai biết rằng, Arab Saudi hiện đang là một trong quốc gia sản xuất và xuất khẩu sữa lớn nhất thế giới. Nhưng chỉ khoảng 50 năm về trước, quốc gia này gần như phải nhập khẩu gần như toàn bộ sản lượng sữa. Vậy điều gì đã xảy ra để Arab Saudi từ một nước nhập khẩu sữa, chuyển sang nước cung cấp sữa cho khu vực.

Cường quốc sữa bò Arab Saudi

Theo dữ liệu mới nhất, sản lượng xuất khẩu sữa và các sản phẩm từ sữa trong 9 tháng đầu năm 2025 của nước này đạt khoảng 1.03 tỷ USD, tổng giá trị xuất khẩu trong 3 năm gần như là khoảng 3.43 tỷ USD. Các thị trường nhập khẩu sữa chính của Arab Saudi nhất bao gồm UAE khoảng 1.05 tỷ USD, Kuwait khoảng 0.68 tỷ USD, Oman 0.34 tỷ USD,…



Nghe có vẻ không tưởng, nhưng quả thật Saudi Arabia đang sở hữu những trang trại chăn nuôi quy mô lớn giữa lòng sa mạc.

Một ví dụ điển hình là tập đoàn sữa lớn nhất của quốc gia - Almarai. Mặc dù khởi đầu khiêm tốc chỉ với 300 con bò vào năm 1977, nhưng đến nay, Almarai đã phát triển với quy mô toàn cầu sở hữu hơn 195.000 con bò sữa được chăn nuôi bằng công nghệ hiện đại. Mỗi năm có thể sản xuất khoảng 1.5 tỷ lít sữa.



Không giống như ngành chăn nuôi bò sữa ở nhiều nước trên thế giới, khi những con bò được thả rông, ăn uống và sinh sinh sống tự nhiên. Nhiệt độ sa mạc khắc nghiệt có thể hơn 50 độ C ở Arab Saudi buộc các nông trại phải quan tâm đến một vấn đề khác quan trọng hơn, đó là giữ cho những con bò sống khoẻ - một điều vốn đã rất khó khăn.



Chưa kể là chúng phải tạo ra nguồn sữa chất lượng đủ điều khiển xuất khẩu nữa. Vì thế hầu hết các trang trại ở đây đều phải ứng dụng công nghệ hiện đại, giữ nhiệt độ bên trong trang trại luôn duy trì mức 21-23 độ C, ngay cả khi ngoài trời có nóng như thiêu đốt da thịt.

Bên cạnh đó, các trang trại phải áp dụng mô hình tích hợp khép kín, từ nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng đều diễn ra tại một cơ sở. Đây là mô hình mà chỉ một số ít quốc gia trên thế giới thực hiện được.

Từng là một nước chuyên nhập khẩu sữa

Phải biết rằng trước những năm 1960, Arab Saudi chủ yếu dựa vào nhập khẩu sữa và thực phẩm từ các nước khác. Bởi khí hậu khắc nghiệt, đất đai canh tác hạn chế và nguồn nước thì lại rất quý hiếm. Nhưng khi nền kinh tế đất nước phát triển nhờ dầu mỏ từ những năm 1970, Arab Saudi có nguồn tài chính mạnh để đầu tư vào các ngành khác, trong đó có cả nông nghiệp và chăn nuôi.

Vì muốn giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu, chuẩn bị cho các cuộc khủng hoảng dầu mỏ và biến động thị trường quốc tế trong tương lai, mà Arab Saudi đầu tư rất nhiều vào an ninh lương thực. Cũng chính vì thế mà giai đoạn đó, chính phủ ra rất nhiều chính sách ưu đãi, cung cấp vay vốn, trợ cấp cho các nông trại, bao gồm cả ngành sữa, mục tiêu là để xây dựng nên ngành sữa hiện đại và bền vững trong quốc gia.



Thế là họ đã nhập khẩu giống bò cao cấp từ châu Âu, Mỹ. Đồng thời, họ còn nhập khẩu các loại cỏ và ngũ cốc tốt nhất từ các nước nổi tiếng với loại lương thực này. Sau đó, họ mới tiến hành xây dựng mô hình chăn nuôi tích hợp, từ trồng cỏ, nuôi bò, sản xuất sữa đến chế biến và phân phối tại một nơi.



Để đủ điều kiện xuất khẩu, sữa phải đạt được chứng nhận “Saudi GAP”, xác nhận rằng sản phẩm đã vượt qua các bài kiểm tra về an toàn thực phẩm, quy trình sản xuất đạt chuẩn, phù hợp để xuất đi các nước.

Al Safi - Thành phố sữa giữa sa mạc

Al Safi được xây dựng vào những năm 1970, là một trong những trang trại đầu tiên được thành lập sau quyết định đầu tư vào nền nông nghiệp chăn nuôi của chính phủ.

Nằm ở Al-Kharj, cách Riyadh khoảng 100 km, trang trại Al Safi thuộc tập đoàn Almarai là một trong những trang trại lớn nhất thế giới và là ví dụ cho sự tự cung tự cấp tốt nhất trên sa mạc, với hệ thống năng lượng, thuỷ lơi, chế biến và logistic hiện đại.



Môi trường ở đây được kiểm soát nhiệt độ vô cùng kỹ lưỡng, với hệ thống thông gió và dàn phun sương tự động, giúp đàn bò giảm căng thẳng để duy trì sản lượng ổn định ngay cả trong những tháng nóng nhất.

Mỗi con vật đều được gắn cảm biến riêng, theo dõi nhiệt độ cơ thể, lượng thức ăn và sản lượng sữa mà chúng đã tạo ra. Dữ liệu này sau đó sẽ được gửi theo thời gian thực đến trung tâm điều khiển. Ngay cả việc vắt sữa cũng diễn ra hoàn toàn tự động bằng máy móc, cho phép hàng nghìn con bò được vắt sữa đồng thời mà không gặp bất cứ gián đoạn nào.



Sau đó, sữa sẽ được vận chuyển đến nhà máy, nơi tiến hành chế biến, thanh trùng và đóng gói sản phẩm. Không chỉ sản xuất sữa tươi, mà Al Safi còn mở rộng sang các sản phẩm như sữa chua, phô mai và các thực phẩm từ sữa khác.

Hệ thống vận chuyển của Al Safi cũng vô cùng hiện đại, hàng trăm xe tải lạnh hàng ngày sẽ khởi hành đến các thành phố lớn của Arab Saudi, duy trì môi trường bảo quản lạnh cho sữa giữa sa mạc.



Quy mô và hệ thống tích hợp của Al Safi vượt trội đến mức mà khi so sánh với các trang trại lớn trên thế giới cũng không hề thua kém. Nếu xét đến sản lượng, Al Safi cung cấp hơn 460.000 lít sữa mỗi ngày, đủ đáp ứng nhu cầu của một thành phố có khoảng 2 triệu dân.

Chính mô hình khép kín của Al Safi đã truyền cảm hứng cho các quốc gia sa mạc khác học hỏi. Ví dụ như UAE và Qatar đã bắt đầu sao chép mô hình này sau lệnh cấm vận năm 2017, khi họ nhận ra việc phụ thuộc quá nhiều vào thực phẩm nhập khẩu trở nên rủi ro như thế nào.



Al Safi cũng đối mặt với không ít vấn đế, trong đó nghiêm trọng nhất là nguồn nước. Theo thống kê, mỗi con bò tiêu thụ khoảng 100-150 lít nước mỗi ngày, tổng lượng nước cần thiết hàng ngày của trang trại lên đến hàng triệu lít. Để giảm tác động môi trường, Al Safi đã áp dụng hệ thống tuần hoàn khép kín, tái sử dụng nước thải, tươi tiêu theo cảm biến độ ẩm đất,… Những giải pháp này đã giúp Al Safi trở thành một trong những trang trại thân thiện với môi trường và thường được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc nhắc đến như một ví dụ điển hình về việc ứng dụng công nghệ đảm bảo an ninh lương thực trong điều kiện khắc nghiệt.

Theo (1), (2), (3)