Đài thiên văn VLT trên núi Paranal ở phía bắc Chile là một trong những đài quan sát lớn nhất thế giới. VLT bao gồm 4 đài quan sát riêng biệt, mỗi đài có một gương chính với đường kính 8,2 mét. Chúng có thể phối hợp nhau để đem lại hình ảnh độ phân giải cao tương đương một kính thiên văn có đường kính 130 mét.
Được Cơ quan Nghiên cứu thiên văn châu Âu tại Nam Bán cầu (ESO) xây từ thập niên 90, VLT có khả năng quan sát những vật thể ở rất xa và đã làm sáng tỏ vài hiện tượng bí ẩn nhất từng được biết. Chẳng hạn, VLT đã cho phép theo dõi quỹ đạo của các ngôi sao gần lỗ đen nhất ở trung tâm Dải Ngân hà hay chụp được bức ảnh đầu tiên của một ngoại hành tinh.
Nhưng địa điểm hoang vắng giữa sa mạc Atacama chưa chắc giúp nó tránh được sự ảnh hưởng từ hoạt động công nghiệp, khi mà một dự án năng lượng tái tạo đang được lên kế hoạch gần đó có nguy cơ che khuất tầm nhìn của VLT.
Công ty năng lượng AES Energy đang muốn xây một khu công nghiệp sản xuất hydro có tên INNA, nằm cách đài VLT chỉ vài cây số. Nếu Chile chấp thuận dự án thì năng lực quan sát mạnh mẽ của VLT sẽ bị đe dọa.
Được Cơ quan Nghiên cứu thiên văn châu Âu tại Nam Bán cầu (ESO) xây từ thập niên 90, VLT có khả năng quan sát những vật thể ở rất xa và đã làm sáng tỏ vài hiện tượng bí ẩn nhất từng được biết. Chẳng hạn, VLT đã cho phép theo dõi quỹ đạo của các ngôi sao gần lỗ đen nhất ở trung tâm Dải Ngân hà hay chụp được bức ảnh đầu tiên của một ngoại hành tinh.
Nhưng địa điểm hoang vắng giữa sa mạc Atacama chưa chắc giúp nó tránh được sự ảnh hưởng từ hoạt động công nghiệp, khi mà một dự án năng lượng tái tạo đang được lên kế hoạch gần đó có nguy cơ che khuất tầm nhìn của VLT.
Công ty năng lượng AES Energy đang muốn xây một khu công nghiệp sản xuất hydro có tên INNA, nằm cách đài VLT chỉ vài cây số. Nếu Chile chấp thuận dự án thì năng lực quan sát mạnh mẽ của VLT sẽ bị đe dọa.
Dĩ nhiên dự án này chẳng đụng chạm gì tới cơ sở hạ tầng của đài VLT, khả năng gây ô nhiễm bụi cũng ít. Có điều là không nhà máy nào hoạt động mà không cần đèn đuốc và đó chính là vấn đề. INNA sẽ làm độ sáng bầu trời đêm tăng lên 10%, đủ làm cho VLT bị hạ cấp từ mức tốt nhất thế giới thành một đài quan sát tầm thường.
Do thành phố lớn nhất gần đó là Antofagasta cũng ở xa tới 120 km, nên núi Paranal cao 2.664 mét là một trong số ít nơi còn lại trên thế giới không bị ô nhiễm ánh sáng đô thị. Chưa kể địa hình độc đáo của dãy Andes đã biến Atacama thành một sa mạc rất khô hạn, hạn chế hơi nước trong khí quyển và làm bầu trời trong hơn. Dãy núi còn là một rào cản giúp ổn định khối khí trên đỉnh núi, giúp tăng chất lượng quan sát.
ESO cho biết đó là chỗ có bầu trời đêm trong nhất mà họ từng đặt đài quan sát. Ngoài ra, ESO đã chọn núi Armazones nằm cách Paranal 22 km làm nơi đặt đài thiên văn thế hệ mới ELT. Khi xây xong vào cuối thập niên này, ELT sẽ là kính viễn vọng lớn nhất thế giới với gương chính rộng 39,3 mét. ELT hứa hẹn đem lại cái nhìn sâu hơn vào vũ trụ, đồng thời thu thập thông tin chi tiết về các ngoại hành tinh.
Đài thiên văn ELT.
Nhưng dự án INNA có thể hủy hoại viễn cảnh đó, khi ESO ước tính nó sẽ gây ra độ ô nhiễm ánh sáng ngang ngửa một đô thị có 20 ngàn dân và làm mất đi khả năng quan sát 30% số thiên hà mờ nhất. Các đài này có thể quan sát chi tiết bầu khí quyển của các ngoại hành tinh, nhưng nếu bầu trời sáng hơn thì chuyện đó là bất khả thi.
Thật ra chính ESO cũng có xây một “nhà máy” bao gồm 18.565 tấm pin mặt trời với tổng công suất 9 megawatt để cấp điện cho 2 đài thiên văn. Có điều nó chỉ làm việc ban ngày nên không gây ô nhiễm ánh sáng gì cả.
INNA dự kiến nằm cách VLT 10 km về phía nam.
Quảng cáo
INNA sẽ là một khu công nghiệp rộng 3.021 ha, gồm 3 trang trại năng lượng Mặt trời, 3 trang trại gió, các cơ sở sản xuất hydro và dự kiến tạo ra hơn 217 ngàn tấn hydro/năm. Công ty AES tuyên bố luôn duy trì tiêu chuẩn môi trường cao, nhưng không rõ tiêu chuẩn của họ có tính luôn độ sáng không. Theo ESO, nhà máy này nên nằm cách đó ít nhất 50 km và chẳng có lý do gì để nó không thể di dời.
Theo Space, Sky&Telescope.
