Anh em nào theo dõi điện thoại gập của Apple thì sẽ thấy chiếc iPhone Duo khi đóng lại có thiết kế bất đối xứng, với cạnh trái là một đường thẳng tắp đặt bản lề. Cạnh phải thì bo cong ở hai góc để người dùng đặt ngón tay vào và mở máy ra như đang lật một cuốn sách. Ngoài ra, thanh dock chứa ứng dụng trên màn hình ngoài cũng nằm lệch về phía bên phải, và tính đến lúc này Apple chưa nói có tuỳ chọn nào cho phép dời nó sang trái hay không.
Thiết kế này hoàn toàn phù hợp với người thuận tay phải, nhưng với người thuận tay trái, có lẽ trải nghiệm sẽ hơi bất tiện một chút. Video đầu tiên thử cầm iPhone Duo bằng tay trái vừa xuất hiện trên Instagram, kết luận của video này là tạm dùng được với ngón cái trái vẫn với tới dock bên phải. Nhưng câu chuyện này lớn hơn một chiếc điện thoại gập. Nó là ví dụ mới nhất cho một quy luật lâu đời trong thiết kế phần cứng: khi phải chọn một phía, gần như lúc nào nhà sản xuất cũng chọn tay phải.
Nói cách khác, cứ 10 người mua iPhone Duo thì có khoảng một người thuận tay trái. Với một sản phẩm Apple hy vọng bán được hàng triệu chiếc, đó là một nhóm người dùng rất lớn, chỉ là họ luôn ở thế thiểu số trong mọi quyết định thiết kế.
Thiết kế này hoàn toàn phù hợp với người thuận tay phải, nhưng với người thuận tay trái, có lẽ trải nghiệm sẽ hơi bất tiện một chút. Video đầu tiên thử cầm iPhone Duo bằng tay trái vừa xuất hiện trên Instagram, kết luận của video này là tạm dùng được với ngón cái trái vẫn với tới dock bên phải. Nhưng câu chuyện này lớn hơn một chiếc điện thoại gập. Nó là ví dụ mới nhất cho một quy luật lâu đời trong thiết kế phần cứng: khi phải chọn một phía, gần như lúc nào nhà sản xuất cũng chọn tay phải.
10% không phải con số nhỏ, nhưng lịch sử luôn là những thiết kế “một chiều”
Một con số thông thường khá phổ biến là khoảng 10% dân số thuận tay trái và con số này có cơ sở khá chắc. Một phân tích tổng hợp công bố trên tạp chí Psychological Bulletin năm 2020, gộp dữ liệu từ hàng trăm nghiên cứu, cho ra ước tính tốt nhất là 10,6% và mới đây là 12.6%. Và tuỳ cách định nghĩa, con số dao động từ 9,3% nếu chỉ tính người thuận tay trái rõ ràng, tới 18,1% nếu tính cả những người không hoàn toàn thuận tay phải. Tỷ lệ ở nam giới (khoảng 11,6%) cũng cao hơn nữ giới (khoảng 9,5%).Nói cách khác, cứ 10 người mua iPhone Duo thì có khoảng một người thuận tay trái. Với một sản phẩm Apple hy vọng bán được hàng triệu chiếc, đó là một nhóm người dùng rất lớn, chỉ là họ luôn ở thế thiểu số trong mọi quyết định thiết kế.
Tỉ lệ người thuận tay trái toàn cầu là khoảng 12.6%
Nhưng thật ra, nếu nhìn lại dòng lịch sử thì chuyện thiết kế ưu tiên tay phải không bắt đầu từ điện thoại. Kéo, dụng cụ mở hộp, thậm chí cả cách viết chữ từ trái sang phải đều thuận lợi hơn cho tay phải. Khi bước sang thời đại công nghệ, thói quen này đi theo vào phần cứng. Máy ảnh là ví dụ rõ nhất. Gần như mọi máy ảnh phổ thông, từ máy phim tới máy không gương lật hiện đại, đều đặt nút chụp, báng cầm và phần lớn nút điều khiển ở bên phải thân máy. Người thuận tay trái không có lựa chọn nào khác ngoài việc tập dùng tay phải để chụp. Chuột máy tính cũng vậy: những mẫu chuột công thái học phổ biến nhất thường chỉ có phiên bản cho tay phải, trong khi người thuận tay trái phải chọn giữa chuột đối xứng kém thoải mái hơn hoặc số ít mẫu chuyên dụng.
Máy ảnh là 1 ví dụ khi thiết kế của nó hoàn toàn phù hợp với người thuận tay phải
Điểm chung của những ví dụ này là chúng đều là phần cứng với thiết kế bất đối xứng và một khi hình dáng đã được đúc ra, nó không thể thay đổi theo đặc tính cá nhân của người dùng.
Phần mềm linh hoạt, phần cứng thì không
Đây chính là điểm mấu chốt để hiểu vấn đề của iPhone Duo. Với phần mềm, việc hỗ trợ người thuận tay trái gần như miễn phí. iPhone từ lâu đã có bàn phím một tay cho phép dồn phím sang trái hoặc phải, Android có chế độ một tay, và hệ điều hành hoàn toàn có thể thêm một công tắc để lật vị trí dock. Nếu Apple muốn, việc dời dock sang trái chỉ là một dòng tuỳ chọn trong phần Setting.
iPhone Duo có thiết kế dường như phù hợp với người thuận tay trái
Quảng cáo
Trong khi đó, bản lề thì không thể dời. Vị trí bản lề quyết định máy mở theo hướng nào, cạnh nào phẳng, cạnh nào bo, và tay nào thuận để lật màn hình ra. Người thuận tay trái có thể xoay ngược máy, nhưng khi đó camera, nút bấm và cả giao diện đều sẽ bị đảo lộn. Nói cách khác, phần mềm có thể sửa những gì nằm trên màn hình, còn phần cứng thì đóng khung mọi thứ nằm ngoài màn hình.
Apple thật ra từng giải bài toán này khá khéo ở một sản phẩm khác. Apple Watch cho phép người dùng đeo ở tay phải và chọn vị trí núm xoay nằm bên trái hay bên phải, hệ điều hành sẽ tự xoay giao diện theo. Điều này làm được vì thân Apple Watch gần như đối xứng. Một chiếc điện thoại gập theo kiểu sách thì không có sự đối xứng đó, bản lề buộc phải nằm về một phía.
Nhưng không hẳn chỉ có người thuận tay trái bị ảnh hưởng đâu
Có một chi tiết đặc biệt trong những bài mình tổng hợp để viết phần này, đó là nhiều người thuận tay phải nhưng thói quen cầm điện thoại vẫn là tay trái để tay phải rảnh làm những việc khác như cầm ly cafe, cầm bút hay mở cửa. Chính mình cũng vậy. Và nếu nhận định đó đúng, thì nhóm người dùng bị ảnh hưởng bởi thiết kế ưu tiên tay phải của iPhone Duo không dừng lại ở khoảng 10% thuận tay trái. Nó bao gồm cả những người thuận tay phải nhưng cầm điện thoại bằng tay trái theo thói quen. Với họ, iPhone Duo nếu quá bất tiện, có thể sẽ buộc một bộ phận người dùng phải thay đổi một hành vi đã quen suốt nhiều năm.
Tổng hợp những điều trên, thì tại sao, tại sao Apple, cũng như hầu hết các hãng làm máy gập kiểu này, vẫn chọn thiết kế cho tay phải? Câu trả lời thực tế là kinh tế sản xuất. Làm hai phiên bản phần cứng đối xứng cho hai tay đồng nghĩa với hai dây chuyền, hai bộ linh kiện, hai loại ốp lưng và gấp đôi độ phức tạp trong kho hàng. Với 90% khách hàng thuận tay phải, lựa chọn hợp lý về mặt kinh doanh là tối ưu cho số đông và để phần mềm bù đắp phần nào cho thiểu số.
Đây hoàn toàn không phải là một lựa chọn sai, nhưng nó cho thấy một giới hạn quan trọng: phần mềm chỉ bù đắp được đến một mức độ nhất định nào đó: Apple có thể cho dời thanh dock, có thể thêm chế độ một tay, nhưng không thể dời bản lề. Vì vậy có lẽ trách nhiệm của hãng là làm phần có thể làm, tức là cung cấp tuỳ chọn giao diện cho tay trái ngay từ đầu, thay vì để người dùng tự xoay xở.
Quảng cáo
Mình thì mình cũng hóng iPhone Duo để coi thử có phù hợp để xuống tiền không, nhất là khi kích thước máy hơi lạ và kích thước bàn tay mỗi người mỗi khác. Một video trên mạng xã hội, lại do một người thuận tay phải quay, không thể thay thế trải nghiệm cầm máy thật. Có lẽ nếu anh em thuận tay trái, hoặc thuận tay phải nhưng quen cầm điện thoại tay trái, cách chắc chắn nhất vẫn là ra cửa hàng cầm thử vài phút, mở gập vài lần, rồi mới quyết định.
Nguồn: [1][2]
