Iran đăng ảnh vệ tinh 'máy bay mắt thần' Mỹ sau đòn tập kích

Iran công bố ảnh vệ tinh cho thấy thiệt hại với máy bay cảnh báo sớm E-3 Mỹ sau cuộc tập kích căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi.
Ảnh vệ tinh do hãng tin Jamaran News của Iran công bố hôm 29/3 và được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích cho thấy máy bay cảnh báo sớm E-3G đỗ trên đường lăn, gần đầu đường băng tại căn cứ Prince Sultan ở miền trung Arab Saudi trước và sau vụ tập kích ngày 27/3.
Phần thân sau cánh chính của chiếc E-3G đã bị thiêu rụi và để lại những vết cháy xém trên mặt đường, trong khi nhiều mảnh vỡ nằm rải rác xung quanh. Hàng loạt xe cơ giới cũng được triển khai gần phi cơ. "Những gì xuất hiện trong ảnh này hoàn toàn trùng khớp với ảnh chụp hiện trường xuất hiện trước đó", biên tập viên Tyler Rogoway của War Zone nhận xét.

Công ty MizarVision của Trung Quốc cùng ngày đăng ảnh vệ tinh chụp căn cứ Prince Sultan trong tháng 3, cho thấy các máy bay cảnh báo sớm E-3, phi cơ liên lạc chiến trường E-11A và tiêm kích F-16 được bố trí tại nhiều khu vực trong sân bay.
"Không quân Mỹ đã phân tán phi đội E-3 khắp các đường lăn để tránh nguy cơ hứng đòn tập kích tên lửa, nhưng biện pháp này dường như không đạt hiệu quả", Steffan Watkins, nhà nghiên cứu dữ liệu tình báo nguồn mở trên X, cho hay.

Techpriests 30/03/2026

Tổn thất với Mỹ nếu mất 'máy bay mắt thần' ở Trung Đông
Tổn thất với Mỹ nếu mất 'máy bay mắt thần' ở Trung Đông
16
Tổn thất với phi đội E-3, dù chỉ một chiếc, sẽ là vấn đề nghiêm trọng với lực lượng "máy bay mắt thần" ngày càng quý hiếm của không quân Mỹ.

Tài khoản Air Force Amn/Nco/Snco chuyên đăng tư liệu về không quân Mỹ hôm 29/3 công bố loạt ảnh kèm mô tả "máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry bị hư hại ở căn cứ không quân Prince Sultan". Trong ảnh, toàn bộ phần đuôi máy bay gần như bị phá hủy hoàn toàn. Đĩa radar trên lưng máy bay đổ sập và nằm bên cạnh phi cơ, chưa rõ mức độ thiệt hại của phần thân trước và cánh chính.

OSINTdefender, tài khoản mạng xã hội chuyên theo dõi thông tin tình báo nguồn mở về chiến sự, chỉ ra rằng đây là một trong 6 máy bay E-3G Sentry được Mỹ triển khai ở căn cứ Prince Sultan những ngày gần đây, dựa trên tín hiệu định vị công khai hôm 20/3.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa lên tiếng về thông tin và hình ảnh liên quan đến cuộc tấn công.

Máy bay được cho là E-3 của Mỹ Mỹ sau đòn tấn công của Iran ngày 26/3. Ảnh: Facebook/ Air Force Amn/Nco/Snco
Chiếc E-3G bị hư hại trong ảnh công bố ngày 29/3. Ảnh: Facebook/ Air Force Amn/Nco/Snco

"Sau khi đánh giá sơ bộ, những hình ảnh này có khả năng là thật. Mất một chiếc E-3 là diễn biến rất nghiêm trọng, do mẫu máy bay này đóng vai trò rất quan trọng trong phát hiện các đợt tập kích của đối phương và điều phối hoạt động tác chiến trên nhiều mặt trận", Tyler Rogoway, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.

Tạp chí quân sự Air & Space Forces của Mỹ và chuyên trang hàng không Aviationist đều đồng tình rằng chiếc E-3G trong ảnh đã bị phá hủy hoàn toàn, không còn khả năng sửa chữa để trở lại hoạt động. Nếu được xác nhận, đây sẽ là máy bay E-3 Sentry đầu tiên bị phá hủy do hỏa lực đối phương.

Ngoài thiệt hại về tài chính, với mỗi máy bay E-3G có giá ước tính hơn 500 triệu USD, giới chuyên gia đánh giá mất đi một chiếc Sentry, đặc biệt là một trong 6 phi cơ trực tiếp tham gia chiến dịch nhằm vào Iran, có nguy cơ làm suy giảm năng lực kiểm soát chiến trường của không quân Mỹ.

"Đây là vấn đề vô cùng nghiêm trọng, do E-3 Sentry đóng vai trò sống còn với các hoạt động như phân chia không phận, ngăn va chạm giữa các lực lượng, xác định mục tiêu và hỗ trợ mọi đơn vị trên chiến trường", Heather Penney, cựu phi công F-16 đang làm giám đốc nghiên cứu tại Viện Hàng không Vũ trụ Mitchell có trụ sở tại Mỹ, cho hay.

Các phi công tiêm kích Mỹ và đồng minh đặc biệt cần bức tranh tổng thể chiến trường do máy bay cảnh báo sớm E-3 cung cấp. "Giá trị của E-3 nằm ở năng lực theo dõi toàn cảnh khu vực. Chúng giống như người điều khiển toàn bộ ván cờ, còn các phi công tiêm kích chỉ là những quân cờ trên đó", bà Penney nói.

Tổn thất với Mỹ nếu mất 'máy bay mắt thần' ở Trung Đông
Máy bay E-3 số đuôi 75-0557 cất cánh lần cuối trước khi bị loại biên tháng 5/2023. Video: USAF

Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng chỉ còn 16 chiếc trong biên chế trước khi xung đột bùng phát và không phải phi cơ nào cũng có thể cất cánh vào thời điểm bất kỳ. Tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh khi có lệnh.

Một chiếc E-3 bị loại khỏi vòng chiến sẽ khiến phi đội Sentry ngày càng quá tải và giảm độ linh hoạt trong kế hoạch tác chiến.

Quảng cáo

Số máy bay còn lại sẽ phải làm nhiệm vụ trong thời gian dài hơn và tần suất cao hơn để bù đắp khoảng trống, gây áp lực lớn về mặt sức khỏe và tinh thần đối với quân nhân, cũng như tăng tốc độ hao mòn khí tài và tỷ lệ hỏng hóc. Nếu duy trì tần suất làm nhiệm vụ hiện tại, không quân Mỹ sẽ đối mặt với lỗ hổng phòng thủ, gây nguy cơ để lọt mối đe dọa từ đối phương.

"Đây là tổn thất đáng kể trong xung đột hiện tại", Kelly Grieco, chuyên gia về chính sách quốc phòng tại Trung tâm Stimson, đánh giá.

Quân đội Mỹ không thể dễ dàng thay thế máy bay E-3G chịu thiệt hại trên chiến trường. Dây chuyền sản xuất đã đóng cửa từ năm 1992, trong khi một số máy bay trong trạng thái niêm cất sẽ cần nhiều thời gian và ngân sách để khôi phục hoạt động, cũng như nâng cấp thiết bị đạt chuẩn tương tự phi cơ bị phá hủy.

Lầu Năm Góc dự định chuyển phần lớn nhiệm vụ theo dõi, cảnh báo sớm sang mạng lưới cảm biến trên vũ trụ, song công nghệ này còn cần nhiều năm nữa mới hoàn thiện.

Hình ảnh được cho là chiếc E-3 Sentry sau đòn tấn công của Iran hôm 26/3. Ảnh: X/ OSINTdefender
Hình ảnh được cho là chiếc E-3 Mỹ sau đòn tấn công của Iran hôm 26/3. Ảnh: Facebook/ Air Force Amn/Nco/Snco

Không quân Mỹ từng lên kế hoạch đặt mua 26 máy bay E-7 Wedgetail, có giá ước tính 700 triệu USD mỗi chiếc, để thay thế dòng E-3 trong giai đoạn chuyển tiếp. Tuy nhiên, quân chủng này sau đó đình chỉ dự án và chuyển sang mua máy bay E-2D được phát triển cho hải quân Mỹ, vốn có tính năng thua kém dòng E-3 và E-7, nhằm tiết kiệm chi phí.

"Động thái kỳ lạ này dẫn đến những khoảng trống trong năng lực cảnh báo sớm và kiểm soát vùng trời của không quân Mỹ, trong khi nhu cầu của họ ngày càng tăng. Mất một chiếc E-3 sẽ làm thu hẹp phi đội vốn đã nhỏ bé, đồng thời đẩy không quân Mỹ lâm vào tình thế ngày càng đáng lo ngại", Rogoway nêu quan điểm.

Đến nay, chưa có máy bay E-2D nào được bàn giao cho không quân Mỹ.

"Tổn thất sau vụ tấn công nhằm vào căn cứ Prince Sultan không chỉ gia tăng áp lực cho phi đội máy bay cảnh báo sớm, mà còn ảnh hưởng tới năng lực tác chiến và đội ngũ chỉ huy chiến trường, cũng như hoạt động của toàn bộ quân đội Mỹ", Penney cảnh báo. https://vnexpress.net/ton-that-voi-my-neu-mat-may-bay-mat-than-o-trung-dong-5056136.html

Xuất hiện ảnh 'máy bay mắt thần Mỹ hư hại' sau đòn đánh của Iran
Xuất hiện ảnh 'máy bay mắt thần Mỹ hư hại' sau đòn đánh của Iran
178
Ảnh mới công bố cho thấy máy bay cảnh báo sớm E-3 Mỹ, có giá hơn 500 triệu USD, dường như bị phá hủy trong đòn tập kích của Iran.

Tài khoản Air Force Amn/Nco/Snco chuyên đăng tư liệu về không quân Mỹ hôm nay công bố loạt ảnh kèm mô tả "máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry bị hư hại ở căn cứ không quân Prince Sultan".

Trong ảnh, toàn bộ phần đuôi máy bay gần như bị phá hủy hoàn toàn, trong đó một khu vực đã bị cháy rụi. Đĩa radar trên lưng máy bay đổ sập và nằm bên cạnh phi cơ, chưa rõ mức độ thiệt hại của phần thân trước và cánh chính. Dữ liệu đối chiếu địa lý cho thấy máy bay nằm trên đường lăn, bên cạnh một trong hai đường băng chính của sân bay Prince Sultan.

Hình ảnh được cho là chiếc E-3 Sentry sau đòn tấn công của Iran hôm 26/3. Ảnh: X/ OSINTdefender

Hình ảnh được cho là chiếc E-3 Mỹ sau đòn tấn công của Iran hôm 26/3. Ảnh: Facebook/ Air Force Amn/Nco/Snco

Số hiệu "81-0005" và mã nhận diện "OK" trên cánh đuôi đứng cho thấy đây là chiếc E-3G thuộc biên chế Không đoàn Chỉ huy trên không số 552 của không quân Mỹ, đóng quân tại căn cứ Tinker thuộc bang Oklahoma.

OSINTdefender, tài khoản mạng xã hội chuyên theo dõi thông tin tình báo nguồn mở về chiến sự, chỉ ra rằng 81-0005 nằm trong số 6 máy bay E-3 Sentry được Mỹ bố trí tại căn cứ Prince Sultan những ngày gần đây, dựa trên tín hiệu định vị công khai hôm 20/3.

Quảng cáo

"Dựa trên số hiệu máy bay và các biển báo trong ảnh, dường như đây là một trong những chiếc E-3 đồn trú ở căn cứ tại Arab Saudi. Mức độ thiệt hại trong ảnh sẽ khiến phi cơ không còn khả năng sửa chữa", tạp chí quân sự Air & Space Forces của Mỹ cho hay.

"Mô tả chiếc E-3 'bị hư hại' rõ ràng là nói giảm nhẹ, về cơ bản nó đã bị phá hủy hoàn toàn", David Cenciotti, tổng biên tập chuyên trang hàng không quân sự Aviationist, nêu quan điểm.

Một góc chụp khác được cho là của chiếc E-3 Sentry. Ảnh: X/ OSINTdefender
Chiếc E-3G bị hư hại trong ảnh công bố ngày 29/3. Ảnh: Facebook/ Air Force Amn/Nco/Snco

Wall Street Journal ngày 28/3 dẫn lời các quan chức Mỹ và Arab Saudi giấu tên cho biết máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry nằm trong số phi cơ trúng đòn trong cuộc tập kích bằng tên lửa, phi cơ không người lái (UAV) do Iran tiến hành nhằm vào căn cứ không quân Prince Sultan trước đó một ngày.

Mức độ hư hại cụ thể của chiếc E-3 khi đó chưa được tiết lộ. Mỗi máy bay Sentry hiện nay có giá ước tính 500 triệu USD, sau khi trải qua nhiều đợt nâng cấp và hiện đại hóa.

Hãng thông tấn AP và Reuters trước đó dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho biết đòn tấn công của Iran đã khiến "12 binh sĩ Mỹ bị thương và loạt máy bay tiếp dầu bị hư hại". OSINTdefender cũng đăng ảnh vệ tinh được cho là chụp căn cứ Prince Sultan sau cuộc tấn công, cho thấy dấu vết cháy lớn tại bãi đỗ máy bay.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa lên tiếng về thông tin và hình ảnh liên quan đến cuộc tấn công.

Góc chụp gần hơn chiếc E-3 Sentry. Ảnh: Facebook/ Air Force Amn/Nco/Snco
Binh sĩ Mỹ kiểm tra xác máy bay trong ảnh công bố ngày 29/3. Ảnh: Facebook/ Air Force Amn/Nco/Snco

E-3 Sentry được ví như "máy bay mắt thần" nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Đây là mẫu máy bay phát triển từ khung thân phi cơ chở khách Boeing 707, nổi bật với đĩa radar lớn trên lưng. Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng hiện chỉ còn 16 chiếc trong biên chế.

Ngoài ra, không phải tất cả máy bay E-3 Mỹ đều sẵn sàng làm nhiệm vụ vào thời điểm bất kỳ. Tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh ngay khi có lệnh.

Hình ảnh nguồn mở và dữ liệu theo dõi hàng không cho thấy Mỹ đã triển khai 6 chiếc E-3, tương đương 37,5% phi đội Sentry trong biên chế không quân, đến căn cứ Prince Sultan trước khi xung đột bùng phát.https://vnexpress.net/xuat-hien-anh-may-bay-mat-than-my-hu-hai-sau-don-danh-cua-iran-5056069.html

phe pro mỹ sẽ cope răng đây là ảnh AI, máy bay Mỹ ko thể bị tấn công phá hủy được

Iran đăng ảnh vệ tinh 'máy bay mắt thần' Mỹ sau đòn tập kích

CHỦ ĐỀ TƯƠNG TỰ

Kể từ 1/7/2026, hãng bay sẽ phải hoàn 100% tiền vé nếu trễ chuyến trên 4 giờ

Máy bay lướt biển "Quái vật Bột Hải" của Trung Quốc tái xuất với giá treo vũ khí

SU-35 bắn hạ F-16 tại Ukraine

ifi up travel: phụ kiện không thể thiếu khi đi máy bay