Nhà tiên tri Nostradamus là ai và sao ông vẫn khiến thế giới tò mò sau hàng thế kỷ

Loài người vốn dĩ thích tin vào những lời tiên tri, lời sấm truyền và nếu nó vô tình trở nên đúng, thì danh tiếng của những người phát ra lời tiên tri, sấm truyền đó lại ngày một nổi tiếng. Nostradamus là một nhà tiên tri nổi tiếng như vậy.

Ngày nay, anh em coi mạng xã hội sẽ thấy hàng loạt thuyết âm mưu về ngày tận thế, về bà Vanga với những lời sấm truyền về chiến tranh thế giới. Trong số đó, cái tên Nostradamus, một bác sĩ thời Phục Hưng kiêm nhà tiên tri tự phong, vẫn là một cái tên khiến nhiều người tò mò. Với những dòng thơ mơ hồ nhưng đôi khi trùng hợp đến đáng sợ, Nostradamus đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử phương Tây và tiếp tục là tâm điểm mỗi khi thế giới đối mặt với khủng hoảng hay biến động.

Nostradamus là ai?

Tên thật của ông là Michel de Nostredame, sinh vào tháng 12 năm 1503 tại thị trấn Saint-Rémy-de-Provence, miền Nam nước Pháp. Gia đình ông có gốc Do Thái nhưng đã cải sang Công giáo sau khi vùng Provence sáp nhập vào vương quốc Pháp. Michel lớn lên trong một thời kỳ đầy biến động, khi xung đột tôn giáo và dịch bệnh hoành hành khắp châu Âu.


Nostradamus gốc Do Thái, sinh ra tại Pháp

Từ nhỏ, ông đã học tiếng Latin, Hy Lạp, Do Thái và y học. Ông theo học Đại học Avignon rồi sau đó là Montpellier, nơi ông bị trục xuất vì từng hành nghề bào chế thuốc, một nghề bị xem là “thấp kém” trong giới bác sĩ thời đó. Có ghi chép cho rằng ông bị trường buộc rời đi vì đã hành nghề y không chính thống, dù sau này vẫn có thể đã nhận bằng tiến sĩ. Tuy vậy, ông vẫn tiếp tục đi khắp nước Pháp, chữa bệnh cho người dân giữa cơn đại dịch hạch kinh hoàng. Một phần các phương pháp của ông như khuyến khích nước uống sạch hay dùng thảo dược, đã giúp nhiều bệnh nhân sống sót. Dù không mang tính khoa học như ngày nay, nhưng thời đó, đó là cả một kỳ tích.

Nơi sinh của Nostredame trước khi được đổi tên như hiện nay, Saint-Rémy-de-Provence

Bi kịch ập đến khi vợ và hai con nhỏ của ông chết trong đại dịch. Tên người vợ đầu không được ghi lại trong sử sách, chỉ biết cả ba qua đời vào thập niên 1530. Sau đó, ông còn bị giáo hội kết tội báng bổ vì chê bai một bức tượng tôn giáo và suýt chút nữa bị xử tử. May mắn thoát chết, ông tiếp tục hành nghề và bắt đầu chuyển hướng sang chiêm tinh, tiên tri. Sự nghiệp chữa bệnh của ông vẫn tiếp tục thành công sau đó, nhờ những phương pháp ngoại khoa thực tế và khả năng tiên đoán thời tiết, điều giúp ông được nhiều người tin tưởng.

Nostradamus trở thành tiên tri nổi tiếng nhất châu Âu

Vào những năm 1550, Nostradamus bắt đầu xuất bản các cuốn lịch hằng năm, trong đó ông đưa ra các dự báo về thời tiết, mùa màng, và cả các biến cố trong năm. Phần lớn những tiên đoán này được viết bằng thơ, sử dụng ngôn ngữ ẩn dụ đầy hình ảnh và khó hiểu. Tuy nhiên, chính sự mơ hồ đó lại trở thành “vũ khí” khiến ông trở nên bí ẩn và khó bị bác bỏ.

Chân dung Nostradamus do con trai Cesar vẽ

Năm 1555, ông viết rằng một “sư tử trẻ” sẽ chết trong một trận đấu. Một năm sau, vua Henry II của Pháp tử nạn khi chiến đấu với chiếc giáo xuyên qua mũ bảo hiểm vào mắt, đúng như miêu tả mơ hồ của ông. Cái chết đó khiến cả hoàng hậu Catherine de Medici lẫn hoàng tử Charles IX đến tận nơi gặp Nostradamus, nhờ ông bói toán tương lai. Không chỉ riêng lần đó, Catherine de Medici còn giữ ông làm cố vấn hoàng gia trong một thời gian dài.

Từ đó, tiếng tăm của ông lan rộng, thu hút cả giới quý tộc lẫn thường dân. Những người theo dõi tin rằng ông có khả năng “nhìn thấy tương lai”, còn người hoài nghi thì cho rằng ông giỏi ẩn dụ và đánh vào nỗi sợ của thời đại. Nhưng dù tin hay không, các dự báo của ông đã trở thành một phần văn hóa của thời Phục Hưng. Trong xã hội bị giằng xé giữa Công giáo, Kháng cách và bất công xã hội như châu Âu thế kỷ 16, những dòng sấm ký của ông dường như nói lên được tâm trạng chung: bất ổn, hỗn loạn và mong đợi một sự can thiệp siêu nhiên để dự đoán số phận con người.

Nhưng vì sao tiên tri của ông vẫn thu hút sự chú ý đến tận hôm nay?

Có những dự đoán của ông được cho là chính xác một cách khó hiểu. Ví dụ như lời tiên đoán năm 1558 rằng Nghị viện Anh sẽ xử tử vua của mình, vốn đã xảy ra khoảng 100 năm sau đó khi vua Charles I bị chém đầu năm 1649. Ông cũng viết về một trận “hỏa hoạn thiêu rụi London bởi những quả cầu lửa”, và năm 1666, vụ Đại hỏa hoạn London thực sự thiêu rụi cả thành phố.

Hàng thế kỷ sau, người ta vẫn liên tục tìm cách “giải mã” những câu thơ tiên tri của ông, áp vào mọi sự kiện từ Cách mạng Pháp, sự trỗi dậy của Napoleon, đến cả Adolf Hitler, người được cho là kẻ phản diện vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại thông qua lời sấm bí ẩn. Không ít người cho rằng ông gọi Napoleon là kẻ “làm đế chế trả giá đắt”, hay tiên đoán Hitler là “mối đe dọa vĩ đại của nhân loại”.


Michel de Nostredame, được biết đến với cái tên Nostradamus, được khắc họa trên bản in gỗ năm 1810 của Charles Canivet.

Tuy nhiên, không phải dự đoán nào của ông cũng đúng. Đôi khi, chính trị gia hoặc các nhóm cực đoan còn sử dụng lời tiên tri của ông để tuyên truyền. Đức quốc xã từng dùng các sấm ngữ của Nostradamus để làm công cụ tuyên truyền chiến tranh. Một ví dụ cụ thể là Joseph Goebbels, bộ trưởng tuyên truyền Đức, từng sử dụng các bản dịch sấm ký để gieo rắc nỗi sợ ở phe đồng minh. Thậm chí vào năm 1999, một câu thơ mơ hồ của ông về “vị vua khủng bố đến từ bầu trời” đã làm dấy lên nỗi sợ ngày tận thế đúng vào thời điểm mọi người lo ngại lỗi Y2K sẽ phá hỏng toàn bộ máy tính toàn cầu.

Nostradamus mất năm 1566, có lẽ do bệnh gout, sau khi đã viết ra hàng ngàn lời tiên tri. Mặc dù phần lớn những lời tiên đoán của ông quá mơ hồ để kiểm chứng tính đúng sai, nhưng sức ảnh hưởng của ông thì không thể phủ nhận. Ông trở thành biểu tượng cho việc con người luôn khao khát biết trước tương lai, dù chỉ là qua một tấm màn mờ ảo và bí ẩn.

Ngày nay, sách của ông vẫn được tái bản, phân tích và tranh cãi. Từ giới học giả, các nhà sử học đến những người mê huyền học, ai cũng có một cách riêng để lý giải Nostradamus. Có người xem ông là thiên tài, người khác cho rằng ông chỉ là một nhà thơ biết lợi dụng sự hỗn loạn của thời đại để tạo ra “lời tiên tri vừa khớp vừa mơ hồ.” Ông cũng là một trong những nhân vật đầu tiên góp phần đưa từ “prognostication”, nghĩa là dự đoán tương lai vào tiếng Anh từ thế kỷ 17.

Nguồn: National Geographic