SR-71 Ichiban, chiếc máy bay trinh sát được chôn ở nơi sâu nhất thế giới

Trong thập niên 1960, bộ phận Chương trình Phát triển Tiên tiến (ADP) của Lockheed Martin, hay còn gọi là Skunk Works đã chế tạo vài chiếc máy bay vô cùng đáng chú ý, bao gồm A-12 Oxcart và SR-71 Blackbird. Những máy bay này nằm trong số các phương tiện di chuyển nhanh nhất từng được con người tạo ra. Chúng đại diện cho các tiến bộ kỹ thuật gây sửng sốt lúc bấy giờ, đặc biệt là khi xét đến việc chúng được phát triển trong một thời kỳ trước khi có máy vi tính và internet. Những chiếc máy bay này có thể đạt tới tốc độ vượt quá 3,218 km/giờ (Mach 2.6).
Tuy nhiên, việc nằm ở biên giới của công nghệ không phải là điều dễ dàng với bất kỳ chiếc phi cơ nào, mà luôn có những nguy cơ đi kèm. Các sai lầm hoặc thách thức trong việc sản xuất những bộ phận đòi hỏi độ chính xác cực cao có thể dẫn đến nhiều sự cố. Đáng tiếc thay điều này lại xảy ra cho một chiếc máy bay trinh sát SR-71, còn được biết đến với biệt danh “Ichi-Ban”, nghĩa là số 1 trong tiếng Nhật Bản.

Chiếc SR-71 Blackbird không phải mang màu đen mà có màu xanh siêu đậm, còn được gọi là ‘Habu’. Ảnh: BoomSupersonic.

Chiếc SR-71 số hiệu #61-17974, còn được gọi là "Ichi-Ban", trong thực tế được trú đóng tại Căn cứ Không quân Kadena ở Okinawa, Nhật Bản. Chiếc này là một trong ba máy bay SR-71 đầu tiên được triển khai tới Căn cứ Kadena vào năm 1968 và đã thực hiện nhiều nhiệm vụ nhất trong số ba chiếc đó khi kết thúc đợt xoay vòng nhiệm vụ đầu tiên, đây là lý do nó có tên Ichiban. Sự cố của “Ichi-Ban” là một sự kiện đáng nhớ đối với người dân địa phương sống gần Căn cứ Kadena.

Được chế tạo cách đây gần 60 năm (1964), SR-71 Blackbird là minh chứng cho kỹ thuật và khoa học trong thời kỳ cao điểm của Chến tranh Lạnh. Đây là máy bay trinh sát chiến lược siêu thanh, gồm hai động cơ, hai chỗ ngồi, được làm từ titan nguyên chất cùng với hợp kim titan và vật liệu tổng hợp polymer. Ảnh: Boomsupersonic.

Hình dáng độc đáo và màu sắc đen tuyền (thực chất là xanh dương đậm) của máy bay đã thu hút rất nhiều sự chú ý. Ở địa phương, SR-71 còn được đặt biệt danh là 'Habu' vì nó giống với Habu Pit Viper - một loài rắn lục bản địa của Quần đảo Ryukyu.

Hình dáng của rắn Habu Pit Viper có sự tương đồng với SR-71, nhất là ở phần đầu. Ảnh: Biodiversity.

Những chiếc máy bay này được sử dụng để làm nhiệm vụ do thám nên phi công không trở thành quân át chủ bài theo cách thông thường. Thay vào đó, biểu tượng con rắn Habu sẽ được sơn bên hông chiếc Blackbird cho mỗi nhiệm vụ hoàn thành. Sau khi hoàn thành năm nhiệm vụ, phi hành đoàn sẽ giành được danh hiệu ‘át chủ bài’ (hay Ace).
Chiếc trinh sát cơ số hiệu #61-17974 đã hoàn thành hầu hết các nhiệm vụ hoạt động và như một dấu hiệu danh dự, một biểu tượng Habu lớn đã được sơn trên đuôi của nó. Biểu tượng con rắn này được cuộn quanh số 1 màu đỏ.

Chiếc SR-71 số hiệu 61-17974. Ảnh: Sierra.

Biểu tượng con rắn quấn quanh số 1 trên đuôi của chiếc 61-17974. Ảnh: Habu.
Vào tháng tư năm 1989, giống như nhiều nhiệm vụ bay trước đó, phi công Trung tá Col Dan House đã lái chiếc Ichi-Ban qua Căn cứ Kadena và mọi thứ dường như diễn ra khá bình thường. Cả House lẫn viên Sĩ quan Hệ thống Trinh sát (RSO) Blair Bozek ngồi kế ông đều không báo cáo thấy bất cứ điều gì cho thấy có vấn đề.
Mọi chuyện vẫn bình thường cho đến khi Trung tá House tăng sức mạnh của 2 động cơ J-58 lên mức tối đa. Khi Ichi-Ban đạt tới tốc độ Mach 3.0, thì bạc đạn (bearing) ở bộ phận nén bên trái bị hỏng. Điều này dẫn đến việc động cơ bị hỏng ngay lập tức khi máy bay đang bay với tốc độ vượt quá 2,000 dặm/giờ (Mach 2.6).

Xác máy bay Ichiban được kéo lên từ biển cho thấy thiệt hại do va chạm mạnh với mặt nước là vô cùng lớn. Ảnh: Planehistoria.

Khi động cơ J-58 cuối cùng phát nổ, các mảnh vỡ bay ra ngoài, làm hỏng chiếc SR-71 và nghiêm trọng nhất là cắt đứt luôn đường dây thủy lực. Ngay cả những phi công lành nghề và giàu kinh nghiệm nhất cũng không thể cứu vãn được một chiếc máy bay bị hư hại nặng nề như vậy.

Cấu tạo máy bay SR-71 và phần động cơ Pratt & Whitney J-58 của chiếc Ichiban được vớt lên từ Biển Đông. Động cơ này có bộ nén 8 cấp, ciều dài 457.2 cm, đường kính 127 cm và lực đẩy đạt 133,440 Newton với bộ đốt phía sau. Độ cao hoạt động tối đa J-58 nó lên đến hơn 24,384 mét. Ảnh: Aviationgeekclub.

Bất chấp tình hình nguy ngập và mối đe dọa sắp xảy ra đối với tính mạng của ông và viên sĩ quan RSO kế bên, Trung tá House vẫn không đầu hàng. Ông đã cố gắng hướng dẫn chiếc Blackbird lao xuống nhẹ nhàng và giảm tốc độ nhanh nhất có thể.
Nhảy ra khỏi máy bay không bao giờ là một trải nghiệm thoải mái và làm như vậy ở tốc độ Mach 3 chắc chắn sẽ gây tử vong. Chúng ta hãy tưởng tượng ở tốc độ như vậy, không khí bên ngoài máy bay giống như một bức tường vững chắc thay vì là một môi trường lỏng bình thường, chưa kể sự giảm tốc nhanh chóng trong quá trình phóng ra khiến cơ thể chịu lực G cực mạnh, ngoài ra tiếp xúc đột ngột với áp suất bên ngoài thấp hơn nhiều so với trong buồng lái cộng với nhiệt độ do ma sát có thể làm cơ thể gần như nát ra chứ không chỉ đơn thuần là tắt thở.

Việc trục vớt đống đổ nát này là cực kỳ quan trọng vì vào thời điểm đó công nghệ này có tính tối mật rất cao. Đây là phần thân chính của máy bay. Ảnh: Aviationgeekclub.

Tuy nhiên, nhờ kỹ năng lái rất thành thục cộng với một chút may mắn, chiếc máy bay bị hư hỏng đã hạ độ cao xuống dưới 3,000 mét và giảm tốc độ đủ để cả House và Bozek phóng ra ngoài an toàn. Họ đổ bộ xuống biển và được ngư dân địa phương cứu sống. Còn chiếc Ichi-Ban xấu số tiếp tục rơi xuống và cuối cùng lao xuống vùng biển của Biển Đông.
Bất chấp tuổi thọ đã khá lâu năm của SR-71 vào thời điểm ấy, Mỹ cũng không thể mạo hiểm để Trung Quốc thu hồi các mảnh vỡ do công nghệ quá tiên tiến của nó. Không lâu sau, phần còn lại của chiếc máy bay được trục vớt và đưa về Căn cứ Không quân Kadena.

Trước khi được thải bỏ, Ichiban được tháo gỡ các bộ phận được phân loại "mật" khỏi buồng lái phía trước. Kể cả được thủy táng sâu dưới khe vực Mariana, cũng không có gì đảm bảo rằng chúng sẽ không bị đánh cắp. Ảnh: Aviationgeekclub.

Thiết bị hạ cánh trên xác chiếc Ichiban.

Có một số tùy chọn để xử lý phần còn lại của Ichi-Ban: họ có thể tháo dỡ máy bay và bán lượng kim loại cho người trả giá cao nhất ở Okinawa, gửi nó về Mỹ để xử lý thải bỏ, hoặc chôn cất cho nó. Thông thường, phương án nhanh chóng nhất và ít tốn kém nhất sẽ được chọn, đó là chôn cất ngay tại Căn cứ Kadena.
Tuy nhiên, câu chuyện không kết thúc ở đó. Lực lượng Không quân Mỹ tại Thái Bình Dương (PAF) không cho phép chôn chiếc máy bay tại Kadena vì cơ sở vật chất luôn được cập nhật cho những người cư ngụ mới. Điều này có nghĩa là có khả năng nó sẽ phải được khai quật và di dời đi chỗ khác trong tương lai.

Các phi công rất yêu thích chiếc SR-71 vì vậy một lễ thủy táng với đầy đủ danh dự của quân đội đã được thực hiện để tiễn nó về đáy đại dương sâu thẳm. Ở đây chiếc Ichiban đang bay theo đội hình cùng với tiêm kích T-38. Ảnh: Habu.

Lựa chọn phù hợp nhất có vẻ là chôn cất trên biển, nhưng điều này sẽ cần sự hỗ trợ từ Hải quân Mỹ. Sau khi tất cả các vấn đề hành chính được giải quyết xong, chiếc SR-71 số hiệu 61-17974 đã được chuyển đến một con tàu sẵn sàng tiếp nhận nó.
Vào đêm Giáng sinh năm 1989, lúc 23 giờ 57 phút ngày 24/12, phần còn lại của chiếc máy bay được đưa ra biển và được chôn cất theo nghi thức danh dự của quân đội. Đống đổ nát của Ichi-Ban đã bị đẩy ra khỏi mạn tàu và chìm xuống ở độ sâu 7,802 mét dưới lòng đại dương, nó hiện nằm ở đáy rãnh Mariana. Tuy nhiên, tọa độ chính xác không được công bố rõ ràng, chỉ biết vị trí cuối cùng của nó nằm cách Okinawa vài trăm dặm.

Theo Planehistoria.