Wi-Fi có thêm băng tần 6 GHz để làm gì?

5 GHz tốt hơn rất nhiều, nhưng khi muốn tăng tốc bằng cách ghép kênh từ 20 lên 40, 80 hay 160 MHz, số lượng kênh khả dụng lại giảm xuống. Ví dụ, với 20 MHz có thể có khoảng 25 kênh không chồng lấn. Nhưng lên 40 MHz thì còn khoảng 12 kênh, 80 MHz còn khoảng 6 kênh, và 160 MHz chỉ còn khoảng 2 kênh.

Điều này đặc biệt trở thành vấn đề trong những môi trường có nhiều Access Point. Hãy tưởng tượng một sự kiện có hơn 1.000 người tham dự nhưng chỉ có khoảng 35 Access Point. Nếu muốn thiết kế Wi-Fi mật độ cao, lý tưởng nhất là hạn chế việc các Access Point dùng trùng kênh với nhau. Nhưng khi số kênh không đủ, việc tái sử dụng kênh gần như không thể tránh khỏi.

Và khi nhiều Access Point cùng sử dụng một kênh, chúng phải chia sẻ không gian vô tuyến với nhau.

6 GHz giống như mở thêm một tuyến đường mới

Đây chính là điểm đáng giá của 6 GHz. Băng tần 6 GHz có tới 59 kênh 20 MHz, nhiều hơn đáng kể so với 5 GHz.

Nói đơn giản, thay vì tất cả thiết bị phải chen chúc trên những con đường cũ, Wi-Fi có thêm một khu vực phổ tần mới để phân bổ thiết bị. Với 59 kênh 20 MHz, một hệ thống có 35 Access Point sẽ có nhiều dư địa hơn để bố trí kênh mà không phải tái sử dụng quá nhiều.

Đây là lợi ích đầu tiên và cũng rất quan trọng của 6 GHz: nó giúp Wi-Fi bớt chật. Và khi Wi-Fi bớt chật, hiệu năng thực tế có thể ổn định hơn, đặc biệt trong những nơi có mật độ thiết bị cao.

Nhưng 6 GHz còn có một lợi ích khác: dễ dùng kênh rộng hơn

Wi-Fi muốn nhanh thì không chỉ cần tín hiệu tốt. Nó còn cần channel width đủ rộng. Bạn có thể hình dung 20 MHz giống như một làn đường, 40 MHz là hai làn, 80 MHz là bốn làn và 160 MHz là tám làn. Kênh càng rộng thì về lý thuyết càng có thể truyền nhiều dữ liệu hơn trong cùng một khoảng thời gian.

Nhưng mở đường càng rộng thì càng cần nhiều phổ tần. Đó là lý do 160 MHz trên 5 GHz không phải lúc nào cũng dễ triển khai trong môi trường đông thiết bị. Có ít kênh rộng để lựa chọn, nên việc dùng channel width lớn có thể làm tăng khả năng xung đột và nhiễu giữa các Access Point.

Trong khi đó, 6 GHz có nhiều không gian hơn. Với 40 MHz, có thể có khoảng 29 kênh; lên 80 MHz vẫn còn khoảng 14 kênh; và ngay cả ở 160 MHz vẫn còn khoảng 7 kênh.

Đây mới là điểm thú vị: 6 GHz không đơn giản là thêm một băng tần. Nó tạo thêm điều kiện để Wi-Fi sử dụng những kênh rộng mà không phải đánh đổi quá nhiều về khả năng tái sử dụng kênh.

Vậy có phải cứ 6 GHz là Wi-Fi sẽ nhanh gấp đôi?

Không hẳn. Đây là chỗ rất dễ hiểu nhầm.

Một thiết bị kết nối ở 6 GHz không tự động nhanh hơn một thiết bị đang kết nối ở 5 GHz chỉ vì con số 6 lớn hơn. Tốc độ thực tế còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: thiết bị hỗ trợ chuẩn Wi-Fi nào, số spatial stream, channel width, điều kiện tín hiệu, khả năng của Access Point và thiết bị đầu cuối...
6 GHz tạo ra nhiều tài nguyên phổ tần hơn để Wi-Fi có thể hoạt động hiệu quả hơn.

Nếu thiết bị hỗ trợ 160 MHz, chẳng hạn, việc có nhiều kênh 160 MHz hơn sẽ giúp triển khai dễ dàng hơn trong môi trường nhiều thiết bị. Nói cách khác, lợi ích của 6 GHz không chỉ là peak speed, mà còn là capacity. Đây là hai khái niệm khá khác nhau.

Peak speed là tốc độ tối đa mà một thiết bị có thể đạt được. Còn capacity có thể hiểu đơn giản là khả năng phục vụ nhiều thiết bị cùng lúc mà mạng vẫn giữ được hiệu năng tốt. Và với Wi-Fi hiện đại, capacity ngày càng quan trọng.

6 GHz cũng có lợi thế vì là “mảnh đất” tương đối mới

Một vấn đề khác của 2,4 GHz và 5 GHz là chúng đã được sử dụng từ rất lâu. Không chỉ Wi-Fi, nhiều loại thiết bị không dây khác cũng hoạt động trên các khu vực phổ tần này. Khi có nhiều nguồn phát cùng xuất hiện, nguy cơ nhiễu tăng lên.

6 GHz thì khác. Đây là dải phổ mới được Wi-Fi 6E đưa vào sử dụng, sau đó tiếp tục được Wi-Fi 7 khai thác. Vì vậy, trong những môi trường được cấp phép phù hợp, nó tạo ra một không gian vô tuyến mới và ít “di sản” hơn so với 2,4 GHz và 5 GHz.

Tất nhiên, không nên hiểu thành “6 GHz hoàn toàn không có nhiễu”. Nó vẫn là sóng vô tuyến và vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi môi trường cũng như các hệ thống khác tùy quy định của từng quốc gia.
Nhưng xét về bài toán thiết kế Wi-Fi, việc có thêm một dải phổ mới với nhiều kênh hơn rõ ràng là một lợi thế lớn.

Vậy cuối cùng 6 GHz mang lại gì?

Nếu phải rút gọn thành một câu thì mình sẽ nói thế này: 6 GHz không đơn giản là giúp Wi-Fi nhanh hơn, mà giúp Wi-Fi có thêm không gian để hoạt động.

Có thêm không gian nghĩa là có thêm kênh. Có thêm kênh nghĩa là giảm việc phải dùng chung và tái sử dụng kênh. Có nhiều kênh hơn lại giúp chúng ta dễ triển khai những channel width rộng như 80 MHz, 160 MHz hay 320 MHz.

Và khi có nhiều thiết bị cùng truy cập mạng, đặc biệt ở văn phòng, khách sạn, hội nghị, sân vận động hay những nơi đông người, lợi ích này có thể còn quan trọng hơn một con số tốc độ tối đa rất lớn trên hộp sản phẩm.

Đó cũng là lý do nếu nhìn Wi-Fi 7 chỉ qua con số 46 Gbps, chúng ta sẽ bỏ qua một phần khá quan trọng của câu chuyện. Wi-Fi thế hệ mới không chỉ đang cố gắng làm cho một thiết bị nhanh hơn. Nó còn đang cố gắng làm cho cả mạng Wi-Fi phục vụ được nhiều thiết bị hơn, ít phải tranh chấp tài nguyên hơn và duy trì hiệu năng ổn định hơn.

Và đó mới là một trong những lý do đáng kể nhất để chúng ta quan tâm đến băng tần 6 GHz.

Tại Việt Nam, dù các thiết bị hỗ trợ băng tần 6 GHz đã được phép nhập khẩu chính thức, để tính năng này có thể được cung cấp đến người dùng, thiết bị vẫn cần đáp ứng các yêu cầu hợp quy theo quy định trong nước.

Vấn đề nằm ở từng sản phẩm cụ thể. Một mẫu smartphone hay laptop có phần cứng Wi-Fi hỗ trợ 6 GHz chưa đồng nghĩa người dùng tại Việt Nam sẽ sử dụng được băng tần này. Nhà sản xuất còn phải đưa thiết bị qua quy trình thử nghiệm, chứng nhận/hợp quy cần thiết cho thị trường Việt Nam.

Vì vậy, có thể xảy ra trường hợp cùng một mẫu máy hỗ trợ Wi-Fi 6E hoặc Wi-Fi 7 về mặt phần cứng và sử dụng được 6 GHz ở thị trường khác, nhưng khi bán chính thức tại Việt Nam, băng tần này vẫn chưa được kích hoạt. Khi đó, câu chuyện không còn nằm ở khả năng của chip Wi-Fi, mà ở việc nhà sản xuất đã hoàn tất các thủ tục cần thiết để đưa tính năng 6 GHz lên phiên bản dành cho thị trường Việt Nam hay chưa.

Anh em cứ chờ các thiết bị dần xuất hiện và những anh em ‘mạng thủ’ trong cộng đồng sẽ hỗ trợ việc đưa ra những thông tin này.